بیوتکنولوژی پزشکی


 

bullet تاریخچه

با توجه به سابقۀ دیرینۀ تمدن‌های علمی و گسترش کنونی علم زیست‌فناوری پزشکی در کشور، به همت و تلاش برخی از محققان دانشگاه تربیت‌مدرس، رشتۀ تحصیلی زیست‌فناوری با گرایش فنی و مهندسی در سال 1367 و پزشکی و کشاورزی در سال 1376 تأسیس شده است. در سال 1388، گروه زیست‌فناوری پزشکی، آموزش دانشجویان در مقطع دکترای تخصصی (Ph.D.) زیست‌فناوری پزشکی را با هدف آموزش نیروی متخصص و کارآمد در امر آموزش، پژوهش و تولید محصولات دست‌ورزی شدۀ ژنتیکی آغاز کرده است.

bullet معرفی گروه

با توجه به پیشرفت‌های مهم زیستی طی دهۀ نود میلادی در راستای دستیابی به حیوانات شبیه‌سازی‌شده و سلول‌های بنیادی، باورهای مهمی در گسترش سطح توقعات علمی، بالینی و تجربی نسبت به علم زیست‌فناوری پزشکی به وجود آمد. در همین ارتباط، اتمام پروژۀ ژنوم انسان در سال 2000 میلادی نیز از مهم‌ترین دستاوردهای مهم این رشته بوده که با توجه به کاربردهای مهم آن، می‌توان نتایج آن را در حوزه‌های مختلف حیات بشری به‌عنوان نقطۀ عطفی در پیشینۀ علمی و کاربردی این رشته به‌حساب آورد. هم‌اکنون این رشته در دانشگاه‌های بزرگ اروپا (منچستر و کارولینسکا) و آمریکا (ازجمله استنفورد و ساندیاگو) ارائه می‌شود.

bullet رسالت گروه

ضرورت و علت وجود این رشته در سطح دنیا چیست؟ پیشرفت جامعۀ صنعتی و رشد و توسعۀ علم و فناوری در جهان، بشریت را با چالش‌های جدی در زمینۀ بهداشت، سلامت و مسائل مرتبط با آن مواجه ساخته است. تبدیل علوم به فناوری و به‌عنوان‌مثال شکل‌گیری جنبه‌های فناورانۀ علوم زیستی، جامعۀ بشری را به فکر استفاده از زیست‌فناوری در برطرف سازی چالش‌های مهمی در حوزۀ درمان و پیشگیری رهنمون ساخته است. امروزه در دوران زیست‌فناوری نوین (Modern Biotechnology) با به ثمر رسیدن پروژه‌های موفقی همچون «پروژۀ ژنوم انسان»، «تولید واکسن‌های نسل سوم DNA«.«،«طراحی و توسعه روش‌های نوین تشخیصی»، «ایجاد گیاهان و حیوانات تراریخت (transgenic) با کاربرد پزشکی»، «داروسازی بیولوژیک و ژن‌محور» و «کاربردهای سلول‌های بنیادی و مهندسی بافت» چشم‌انداز روشنی برای ارتقای سطح سلامت جامعۀ بشری ایجاد شده است. از این روست که ایجاد بستۀ پژوهشی و آموزشی آکادمیک و استاندارد با توجه به اولویت‌ها و ضرورت‌های پزشکی در کشور، ضرورت تربیت نیروهای متخصص در این رشته علمی را موجه می‌کند.
متخصصان این رشته می‌توانند با دانش و توانمندی‌های علمی مهمی که در عرصۀ علوم زیستی کسب می‌کنند، به طراحی و ساخت بیوراکتورها و بیوژنراتورهای مولد فرآورده‌های مهم و گران‌قیمتی مانند داروها و واکسن‌های نوین زیستی (بیولوژیک)، طراحی و ساخت کیت‌های تشخیصی، طراحی و شناخت انواع پروب‌ها (probes) با استفاده از آنتی‌بادی-های تک‌زنجیره‌ای نوترکیب و غیره به‌منظور درمان انواع بیماری‌ها اقدام کنند. علاوه بر این می‌تواند با جلوگیری از خروج ارز از کشور، با فروش محصولات خود در سطح ملی و بین‌المللی به مولدین علم، فناوری و ثروت در جامعه تبدیل شوند و به افزایش سطح درآمد ملی کشور کمک کنند.

bullet فعالیت‌های اعضای گروه

درحال حاضر گروه زیست‌فناوری پزشکی، دارای 5 عضو هیئت‌علمی با زمینه‌های مختلف پژوهشی در رشتۀ زیست‌فناوری پزشکی در مرتبه‌های استادی (1 عضو) دانشیاری (2 عضو) استادیار (2عضو) است. اعضای هیئت‌علمی این گروه با ارائه و انجام طرح‌های علمی در مرزهای دانش در راستای پیشرفت و توسعۀ علم زیست‌فناوری، پیشرو و سرآمد در تولید علم و فعالیت‌های پژوهشی رشتۀ زیست‌فناوری محسوب می‌شوند و با مشارکت در برنامه‌ریزی‌های کلان و سیاست‌گذاری‌های تخصصی این رشته نقش بسزایی در پیشرفت و به‌روز نگه‌داری این رشتۀ علمی دارند. علاوه بر نمونه-های گفته‌شده، این افراد در فعالیت‌های زیر نقش اساسی دارند: الف) در آموزش و تدریس نظری و عملی در رشتۀ بیوتکنولوژی پزشکی و رشته‌های مرتبط؛ ب ) پژوهش و طراحی و اجرای طرح‌های تحقیقاتی تولیدکنندۀ دانش فنی و علم در حوزۀ زیست‌فناوری پزشکی و ارتقای سطح کمی و کیفی تولید علم زیست‌فناوری پزشکی در کشور و عملی‌سازی مسئولانۀ آن؛ ج) مدیریت عملی و علمی پروژه‌های تولیدی زیست‌فناوری با رویکرد تولید فرآورده‌های زیستی و راهبردی در نظام جامع بهداشتی کشور و برعهده گرفتن مسئولیت ایجاد، گسترش، مدیریت و پشتیبانی مراکز تولید فرآورده‌های بیولوژیک با روش‌های نوین زیست‌فناوری.

bullet محورهای پژوهشی گروه

اصلی‌ترین محورهای پژوهشی گروه زیست‌فناوری پزشکی عبارت‌اند از:

  • تولید آنتی‌بادی منوکلونال و نوترکیب برای تشخیص و درمان
  • تولید واکسن‌های فاژی
  • میکرو فلوئید یک – طراحی سنجش‌های تولید آنتی‌بادی‌های منوکلونال و نوترکیب
  • دست‌ورزی ژنتیکی سلول‌های بنیادی سرطان پستان
  • (جهت ارسال miRNA و دارو) _ساخت اگزوزم‌های هدفمند
  • بیوسنسورها
  • تولید پروتین‌های نوترکیب و کایمریک با مصرف تشخیصی و تحقیقاتی
  • بررسی نقش miRNA به منظور یافتن بیومارکرهای اختصاصی در بیماری‌های Autism, CKC, MS و کبد چرب
  • اپی ژنتیک
  • ساخت و تعیین خصوصیات و کاربرد سلول‌های TCAR
  • هدفمند علیه سرطان _نانو لومینسنس و ساخت نانو داروهای
  • بیوانفورماتیک – اعتیاد سلاح شیمیایی
  • اپی ژنتیک فشاراکسید اتیو تولید فراورده‌های زیستی و بیوتکنولوژی