مطالعات زنان


 

bullet معرفی

سخن از زن، سخن تازه‌ای نيست. بي‌گمان از آن زمان كه بشر تكلم آموخت و آن را به سمت هنر نوشتاری گسيل داد، از زن به عنوان يكي از اركان خلقت ياد نموده است.
خدا انسان را آفريد و آن را در دو جنس زن و مرد احسن تقويم نمود و حضرتش به خود تبارك فرستاد. از آن زمان هر كس از دريچه‌اي به زن نگريست. او را در قالب وصف‌گاه تا مرحله الوهيت تقديس نمود و به ستايشش پرداخت و گاه ... تقبيحش نمود. در عين حال سخن از حقوق زن هميشه نو است چرا كه نشان از امري است فرو گذاشته شده كه رنگ بي‌توجهي و داغ بغض را می‌نماياند و حاكی از كم انگاشتن و نا انگاشتن است. به راستي چرا بايد از حقوق زن صحبت نمود و چرا بايد آن را به جامعه دانشگاهی سپرد؟ و چرا در دين مبين اسلام بر صحبت از زن و حقوق او تأكيد شده آنچنانكه سوره‌ای مستقل از كتاب وحی را به خود اختصاص داده است؟
خوشبختانه در ايران اسلامي با نهادينه شدن انقلاب اسلامي به رهبری امام راحل حساسيت و توجه ويژه امام به مسائل زنان را شاهد بوده‌ايم. امام خمينی در گفتار و در عمل با مهارت و درايت اصول موضوع حقوق زنان و اصلاح و بهبود وضعيت آنان را جزء استراتژيی‌های اساسي انقلاب اسلامي و يكی از محورهای بازگشت به اسلام ناب محمدی (ص) معرفی نموده‌اند و اين توجه توأم با دورانديشی امام باعث شد كه انقلاب اسلامی امروز پرچمدار نظام ارزشی و حقوقی اسلام براي زنان در مقابل نظام‌های ارزشي سكولار و لائيك بشود. بدون شك استمرار چنين حركتي كه امام آغازگر آن بودند امروزه بدون پشتوانه كافي علمی و آكادميك امكان‌پذير نيست.
در دو دهه اخير مراكز دانشگاهی جهان شاهد پديد آمدن و رشد جديد و با اهميتی تحت عنوان مطالعات زنان بوده‌اند. اين رشته كه به صورت ميان رشته‌ای و با پيوند موضوعی با رشته‌های مختلف علوم انسانی تأسيس گشته به‌سرعت گرايش‌های متعدد تئوريک و كاربردي يافته و گستردگی فراوانی به لحاظ محتوايی داشته است.
رشته مطالعات زنان در پی اين باور بوده است كه در اثر قرون متمادی حاكميت ديدگاه‌های منفی و متحجرانه نسبت به زنان از ابعاد گوناگون انسانی، خانوادگی و اجتماعی و وجود محروميت‌های جدي سبب شده كه امروزه به ناچار براي اصلاح اين معضل به مسئله زن توجه خاصی مبذول شود و رشته مطالعات زنان با هدف تربيت كارشناسان، مشاوران و مديران صاحب‌نظر در عرصه‌های مختلف اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی كه توانمندی ارائه طريق در مسائل مربوط به زنان را داشته باشند و بتوانند ديدگاه‌های متعادل جنسيتی را در كليه سطوح اجرایی و سياست‌گذاری كشور ارائه كنند گشايش يابد.
به همين منظور بر اساس رأی صادره در سيصد و هشتاد و ششمين جلسه شورای عالی برنامه‌ريزی مورخ 19/10/1378 برنامه آموزشی دوره كارشناسی‌ارشد رشته مطالعات زنان به‌تصويب رسيد و در سال 1380 برای اولين بار در ايران، همزمان در سه دانشگاه تربيت مدرس، علامه طباطبائي (ره ) و الزهراء (س) و با پيشگامی دانشگاه تربيت مدرس در دو گرايش حقوق زن در اسلام و زن و خانواده و با ظرفيت 24 دانشجو (به ترتيب ،6-12 و 6 نفر) آغاز به كار نمود که در حال حاضر فقط گرایش حقوق زنان در اسلام فعال است.
همچنين شورای برنامه‌ريزی آموزش عالی در هفتصد و پنجاه و ششمين جلسه مورخ 11/2/89 خود برنامه آموزشی دوره دكتری رشته مطالعات زنان گرايش حقوق زن در اسلام را مصوب نمود.

bullet اهداف

  • معرفي شاْن و نقش زن در جهان هستي از ديدگاه اسلام
  • تربيت نيروی انسانی متخصص درجهت آموزش و پژوهش در امور زنان
  • تربيت نيروی انسانی جهت سياست‌گذاری مطلوب در سطوح برنامه‌ريزي كشور
  • تقويت بينش علمی نسبت به مسئله زن جهت اصلاح نگرش‌های اجتماعی و فرهنگی

bullet نقش رشته

  • تربيت كارشناس در امور زنان جهت مشاوره در كليه سطوح اجرايی كشور
  • تربيت كارشناس جهت اجرای طرح‌های مربوط به زنان در كليه سطوح
  • تربيت كارشناس جهت سياست‌گذاری و برنامه‌ريزی در امور بانوان
  • طرح مواضع كلی بينش اسلامی نسبت به زن به صورت علمی در سطح دانشگاهی براي اولين بار در ايران و جهان

برنامه درسی مقطع كارشناسی ارشد مطالعات زنان در آبان ماه 1387 پس از بازنگری های لازم توسط كميته تخصصی منتخب معاون آموزشي وزير علوم، تحقيقات و فناوری به تصويب شورای عالی برنامه‌ريزی رسيد و به دانشگاه‌ها ابلاغ گرديد كه مشخصات آن به شرح ذيل مي باشد:

bullet مقدمه

امروزه حقوق زن یکی از مباحث اساسی در مجامع حقوقی و سیاسی جهان محسوب می شود. بحران هویت زن و خانواده یکی از رویدادهای تلخی است که جامعه کنونی را به شدت مورد آسیب قرار داده است. از آنجا که اصیل‌ترین نیازهای آدمی در ظرف خانواده تأمین می‌گردد و سعادت و سلامت جامعه به سلامت و سعادت زن (هسته خلقت و پرورش دهنده انسانیت) بستگی دارد. توجه به جایگاه زن و خانواده امر بسیار مهمی برای همه جوامع بشری است. اما دوری از معنویت و التزام اخلاقی و رها کردن ارزش‌های انسانی و خلاء حاکمیت اندیشه دینی و قانون‌گذاری الهی، چالش مذکور را با بن بست مواجه نموده و جایگاه زن و خانواده را دگرگون ساخته است. لذا پرداختن به مسایل و مباحث زنان و خانواده بر مبنای علوم مفید و احکام و مقررات دین اسلام امری ضروری است. ضمن اینکه آشنایی به مباحث روز و نظریه‌های دانشمندان، آگاهی مورد نیاز جهت پاسخ به سوالات و شبهات لازم است. علاوه بر این که "حقوق زن در اسلام" در کشورهای اسلامی مطرح است، در مجامع علمی و پژوهشی کشورهای غیر اسلامی نیز مورد بحث و بررسی جدی است. از این رو ضرورت دارد این موضوع مورد توجه جدی قرار گیرد و ابعاد مختلف آن بررسی شود. بر این اساس بر اندیشمندان و اربابان تفکر به ویژه مراکز آموزش دانشگاهی لازم است که در جهت تحکیم و تثبیت بنای خانواده کوشش نموده و با استمداد از خبرگان این عرصه جهت تأمین این اهداف برنامه ریزی صحیحی بر پایه تفکرات دینی و هویت ملی ارایه نمایند. کمیته منتخب معاونت آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری پس از ماه‌ها تلاش و کار علمی و مشورت با صاحب‌نظران دانشگاهی و حوزوی جهت تحقق اهداف مذکور، برنامه آموزشی دوره کارشناسی ارشد مطالعات زنان مصوب 1378 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری را مورد بازنگری و با اعلام شرایط لازم مصوب کرده است و شرایط اجرایی آن را مشخص نموده است.

bullet ضرورت و اهمیت دوره

خانواده به عنوان مهمترین و پایدارترین تشکل و گروه اجتماعی نقش بسزایی در جامعه و توسعه آن دارد. شناخت دقیق حقوق و مسؤلیت‌های اعضای خانواده اسلامی که زن (به عنوان همسر و مادر) نقش اساسی در آن دارد، تا در جهت تربیت برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران آینده زمینه تقویت جایگاه زن و خانواده قدم‌هایی برداشته شود. لذا در كميته منتخب بازنگری رشته مطالعات زنان در دو گرايش 1- زن و خانواده 2- حقوق زن در اسلام به تصويب رسيد.

bullet اهداف دوره

  • درک دیدگاه‌های اسلام درباره زن و خانواده بر پایه منابع اصیل در جهت تبیین مبانی اندیشه دینی و طرح نظام حقوقی اسلام
  • دفاع از اسلام در برابر پرسش‌ها و شبهات مطرح درباره زن و خانواده با استناد به منابع دینی و علوم روز
  • ارتقا و توسعه پژوهش در مسایل زن و خانواده با مطالعات عمیق اسلامی
  • نقد و بررسی نظریه‌ها و مکاتب
  • تولید علم بومی در حوزه مطالعات زنان، ارتقا جایگاه زنان و خانواده در جامعه بر اساس تعلیمات اسلامی
  • زمینه‌سازی برای تربیت نظریه پردازان و کارشناسان متعهد جهت سیاست‌گذاری مطلوب در سطوح مختلف برنامه ریزی کشور

bullet طول دوره کارشناسی ارشد

دوره کارشناسی ارشد ناپیوسته مطالعات زنان پنج نیمسال تحصیلی است.

bullet طول دوره دکتری

طول اين دوره چهار سال مي باشد.

bullet شرایط ورود به دوره کارشناسی ارشد ناپیوسته مطالعات زنان

کسانی می توانند داوطلب ورود به دوره کارشناسی ارشد ناپیوسته این رشته شوند که دارای شرایط زیر باشند:

  • پذیرفته شدن در امتحان ورودی و مصاحبه علمی
  • دارا بودن گواهی نامه کارشناسی از داخل کشور یا معادل آن از کشورهای دیگر به تشخیص مراجع صلاحیت‌دار یا معادل حوزه.

دانشگاه تربيت مدرس در رشته مطالعات زنان، گرايش "حقوق زن در اسلام" و در مقطع كارشناسی ارشد دانشجو می‌پذيرد.